Bugün Ne Oldu? Feza Gürsey Kimdir?
  1. Ana Sayfa
  2. Ne Anlatıyor?

Bugün Ne Oldu? Feza Gürsey Kimdir?

0

Feza Gürsey 7 Nisan 1921’de günümüzden 101 sene önce Prof. Dr. Reşit Süreyya Gürsey ve Prof. Dr. Remziye Hisar’ın ilk çocuğu olarak İstanbul’da doğdu.

İlkokula Paris’te Jeanne d’Arc okulunda başlamıştır. İlkokul 3.sınıfa Galatasaray Lisesi’nde devam eden Gürsey, okulunda sevilen ve hayranlık duyulan bir öğrenci olmuştur. Sınıf arkadaşı Emekli Büyükelçi Özer F. Tevs bir yazısında Feza’dan şöyle bahsetmektedir:

“39 Feza Gürsey, zamanının bütün Galatasaray Liselilerini ve yerli yabancı kıymetli hocalarını etkilemiş bir talebe idi. Ortaokul üçüncü sınıfta, akşam etüdünde, bakardık, Feza bir köşede Proust’un “Yitik Zamanı Araştırırken” adlı felsefi hikâyelerini okuyor veya Cézanne’ın reprodüksiyonlarını inceliyor… Fransız hocalarımız büyük teneffüslerde onu muallimler odasına çağırır sohbet ederlerdi… Bizden iki sınıf daha büyük, çok çalışkan bir öğrenci daha vardı. Mezun olduktan sonra Fransız hocalardan birisine, ‘Feza mı yoksa diğer öğrenci mi daha üstündü’ diye sormuşlar. O da, ‘bir köy öğretmeni ile bir ordinaryüs profesör arasında ne kadar fark varsa, Feza ile diğer öğrenci arasında o kadar fark vardı’ demiş.

Galatasaray Lisesi’ni 1940 yılında birincilikle bitiren Gürsey İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi öğrencisi olmuştur. 1944 yılında Fizik-Matematik bölümünden de birincilikle mezun olmuştur. Ardından İngiltere Imperial College’a girmeye hak kazanmış,1945-1950 yılları arasında Prof. Dr. H. Jones’un danışmanlığı altında doktorasını tamamlamıştır. 1951-1957 yılları arasında Cahit Arf’ın desteği ile İstanbul Üniversitesi Tatbiki Matematik Kürsüsü’ne asistan olarak tayin edilmiştir. 1953 yılında “Spinli elektronların klasik ve dalga mekaniği” adlı tezi ile doçent unvanını almış, bir yıl sonra Tatbiki Matematik Kürsüsüne doçent olarak atanmıştır.

1957-1961 yılları arasında, eşi ve oğlu ile birlikte Atom Enerjisi Komisyonunun bursu ile ABD’de Brookhaven Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı’nda bulunmuştur. Bu dönemde Brookhaven Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı, Princeton İleri Çalışmalar Enstitüsü ve Columbia Üniversitesinde fizik dünyasında en ileri seviyede çalışma yapanlar ile birlikte çeşitli çalışmalar yapmıştır. Feza Gürsey’in bu çevrede adını duyuran ilk çalışması yük bağımsızlığı ve Baryon korunumu ile Pauli Transformasyonu’nun ilgisini gösteren makalesidir.

Wolfgang Pauli ünlü Rus fizikçisi Landau’ya yazdığı mektupta ilgisini çeken bu makaleden bahsetmekte ve Heisenberg ile çalışmalarında bu simetriyi kendi spinor modellerinde kullanmayı düşündüğünü söylemektedir. W. Pauli, kendisinden Princeton Enstitüsünde çalışmalarına devam etmesi için referans isteyen Feza Gürsey’e gönderdiği mektupta şöyle diyor:

“Ben, seni tavsiye edebilir miyim diye düşünmüyorum, tam tersi, Princeton Enstitüsünü sana tavsiye edebilir miyim diye düşünüyorum.”

1961 yılında Türkiye’ye dönmüş ve 1974 yılına kadar ODTÜ Teorik Fizik Bölümünde Profesör olarak çalışmıştır. Princeton ve Yale Üniversitesinden ünlü fizikçileri ODTÜ’ye davet ederek birçok konferansın düzenlenmesini sağlamıştır. 1968 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü almıştır.

Feza Gürsey 1971 yılından 1991 yılındaki emekliliğine kadar Yale Üniversitesi Fizik Bölümünde çalışmıştır. 19 Ocak 1977’de temel parçacık fiziğine yaptığı katkılardan dolayı Sheldon Glashow ile birlikte Oppenheimer Ödülü’nü aldı. Ödül için kendisini tebrik eden öğrencilerine “Ödül, Yale ile Harvard arasında paylaşıldı. İsterdim ki, ODTÜ ve Harvard arasında paylaşıldı desinler” demiştir.

1991 yılındaki emekliliğinden sonra Türkiye’ye dönmüş, Boğaziçi Üniversitesinin davetini kabul ederek Fizik bölümündeki odasına yerleşmiştir ve bu sene içerisinde yakalandığı Prostat kanseri sebebi ile 13 Nisan 1992’de Yale Üniversitesinin hastanesinde vefat etmiştir.

23 Nisan 1993 tarihinde kurulan ve başlangıçta adının Ankara Bilim Merkezi olması düşünülen merkeze, 13 Nisan 1992’de Gürsey’in hayatını kaybetmesi üzerine bu isim verilmiştir.

Almış olduğu ödüller

  • 1969 – TÜBİTAK Bilim Ödülü
  • 1977 – S. Glashow ile birlikte J.R. Oppenheimer Ödülü; R. Griffiths ile Doğa Bilimlerinde A. Cressey Morrison Ödülü
  • 1979 – Einstein Madalyası
  • 1981 – College de France’da konuk profesör ve College de France Madalyası
  • 1984 – İtalya Cumhurbaşkanı’nın Commendator  Nişanı
  • 1986 – Roma’da Konuk Profesörlük Ödülü
  • 1989 – Türk Amerikan Bilimcileri ve Mühendisleri Derneğinin Seçkin Bilimci Ödülü
  • 1990 – Galatasaray Vakfı Madalyası

Kaynakça : https://wikipedia.org

    İlginizi Çekebilir

    Yazar Hakkında

    Merhaba Ben Utku. Tarih bölümünde içerik üreticisiyim

    Ne Düşünüyorsun?